Son güncelleme:
Naturalis Obligatio (Eksik Borçlar) — TBK: Naturalis obligatio (eksik borç), Roma hukukundan miras alınan ve borcun dava ile takip edilemez ancak rızai ödenirse iade edilemez olduğu hukuki kategoridir. TBK'da dört yerde karşılaşılır: (1) (m.604), (2) evlenme simsarlığı (m.524), (3) zamanaşımına uğramış borç (m.161), (4) ahlaki vazife borçları (m.78/2). Talep gücü olmayan ama ifa kabiliyeti olan borçlardır.
Naturalis obligatio, Roma hukukunda obligatio civilis (medeni borç) ile obligatio honoraria (pretor borcu) yanında üçüncü borç kategorisidir. Türk Borçlar Hukuku bu doktrini büyük ölçüde alıp eksik borç kavramı altında düzenlemiştir.
TBK m.524: "Evlenme simsarlığı sözleşmesinden, dava hakkı doğmaz."
TBK m.161: "Borç, zamanaşımına uğramış olsa bile, ifa edilen şey, sebepsiz zenginleşme nedeniyle geri istenemez."
TBK m.78/2: "Ahlaki bir vazifenin yerine getirilmesinden ileri gelen ödemelerin geri istenemeyeceği hükmü, sebepsiz zenginleşme borçunda saklıdır."
| Özellik | Tam Borç | Eksik Borç |
|---|---|---|
| Dava edilebilir | Evet | Hayır |
| İcra ile tahsil | Mümkün | İmkânsız |
| Rızai ödeme iadesi | Sebepsiz zenginleşme istenebilir (geçersizse) | İstenemez |
| Hukuki varlık | Tam | Sınırlı (talep gücü yok) |
| Takas | Mümkün | Tartışmalı |
| Kefalet | Tam | Eksik (fer'ilik gereği) |
Kefalet sözleşmesinin fer'i niteliği gereği eksik asıl borca yapılan kefalet de eksik kefalet niteliğinde olur:
Bu doktrin Yargıtay yerleşik içtihadı tarafından desteklenir.
Eksik borçların pratik kullanımı: