İş Sahibinin Müşterek Kusuru (Eser) nedir?

İş sahibinin müşterek kusuru (TBK m.476), eser sözleşmesinde iş sahibinin verdiği malzeme veya talimatın eserin ayıbını doğurmasıdır. Yüklenici m.474 hükmü gereği bu malzeme veya talimatın hatalı olduğunu derhal ihtar etmişse, ayıba karşı tekeffül sorumluluğu büyük ölçüde azalır veya kalkar. İhtar etmemişse müşterek kusurdan kurtulamaz; sorumluluğu paylaşır.

İş Sahibinin Müşterek Kusuru (Eser) ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan İş Sahibinin Müşterek Kusuru (Eser) terimi: İş sahibinin müşterek kusuru (TBK m.476), eser sözleşmesinde iş sahibinin verdiği malzeme veya talimatın eserin ayıbını doğurmasıdır. Yüklenici m.474 hükmü gereği bu malzeme veya talimatın hatalı olduğunu derhal ihtar etmişse, ayıba karşı tekeffül sorumluluğu büyük ölçüde azalır veya kalkar. İhtar etmemişse müşterek kusurdan kurtulamaz; sorumluluğu paylaşır.

İş Sahibinin Müşterek Kusuru (Eser) hangi hukuk dalında kullanılır?

İş Sahibinin Müşterek Kusuru (Eser), Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

İş Sahibinin Müşterek Kusuru (m.476) — hâkimlik

Q: İş Sahibinin Müşterek Kusuru (Eser) ne anlama gelir?

İş sahibinin müşterek kusuru, TBK m.476 hükmünde düzenlenen ve iş sahibinin verdiği malzeme, talimat veya işbirliği eksikliği nedeniyle eserin ayıba uğramasıdır. Bu durumda yüklenicinin tekeffül sorumluluğu, iş sahibinin kusurunun ayıba katkısı oranında azalır. Müşterek kusurun gerçekleşmesi için yüklenicinin TBK m.474 hükmü gereği ihtar borcunu yerine getirmiş olması şarttır.

Tanım

İş sahibinin müşterek kusuru, TBK m.476 hükmünde düzenlenen ve iş sahibinin verdiği malzeme, talimat veya işbirliği eksikliği nedeniyle eserin ayıba uğramasıdır. Bu durumda yüklenicinin tekeffül sorumluluğu, iş sahibinin kusurunun ayıba katkısı oranında azalır. Müşterek kusurun gerçekleşmesi için yüklenicinin TBK m.474 hükmü gereği ihtar borcunu yerine getirmiş olması şarttır.

Hukuki Niteliği

Yüklenicinin sorumluluğunu sınırlandırır: Tekeffül sorumluluğunun azalması veya tamamen kalkması mümkündür.
m.474 ihtar borcuyla sıkı bağlıdır: Yüklenici uyarmamışsa müşterek kusurdan yararlanamaz; tek başına tam sorumlu kalır.
Hâkim takdiri belirleyicidir: Tekeffülün hangi oranda azalacağı somut olayın koşullarına göre belirlenir.
Üç temel sebep grubu vardır: İş sahibinin malzemesi, talimatı veya işbirliği eksikliği.

Dayanak

TBK m.476 — İş sahibinin sorumluluğu (müşterek kusur)
TBK m.474 — Yüklenicinin ihtar borcu (önkoşul)
TBK m.471/3 ve 472 — Malzeme verim rejimi
TBK m.475 — Ayıp halinde iş sahibinin seçimlik hakları (azaltma)
TBK m.52 (kıyasen) — Müterafık kusur ile zararın paylaştırılması

Müşterek Kusurun Üç Sebep Grubu

Sebep 1: İş Sahibinin Verdiği Malzeme Ayıplı

Sözleşmede iş sahibinin malzeme vermesi kararlaştırılmış olmalıdır.
Verilen malzeme yapı için elverişsiz veya ayıplıdır.
Yüklenici malzemenin ayıbını fark etmiş veya gerekli özen ile fark edebilmiş olmalıdır.
Yüklenicinin m.474 ihtar borcu doğar; ihtar etmezse müşterek kusurdan yararlanamaz.

Sebep 2: İş Sahibinin Verdiği Talimat Hatalı

İş sahibi yapım yöntemi, ölçü, tasarım veya teknik konuda talimat vermiştir.
Talimat eserin ayıplı çıkmasına sebep olur.
Yüklenici uzmanlığı gereği talimatın hatalı olduğunu bilmesi/bilebilmesi gerekir.
İhtar etmişse iş sahibi sorumluluğu üstlenir; ihtar etmemişse müşterek sorumluluk doğar.

Sebep 3: İş Sahibinin İşbirliği Eksikliği

Sözleşme gereği iş sahibinin yapması gereken bir edim (zemin teslimi, ruhsat alımı, ön inceleme vb.) gecikmiş veya hatalıdır.
Bu eksiklik eserin ayıbına yol açmıştır.
Genel müşterek kusur kuralları (TBK m.52 kıyasen) uygulanır.

Yüklenicinin İhtar (m.474) Borcunun Şartları

Açık ve anlaşılır olmalı: İş sahibinin verdiği malzeme veya talimatın hatalı olduğu somut sebeplerle bildirilmelidir.
Derhal yapılmalı: Ayıbı fark ettiği anda; gecikmiş ihtar yetersizdir.
Yazılı tavsiye: İspat kolaylığı için yazılı veya yazılı ispat edilebilir şekilde yapılmalıdır.
İş sahibinin ısrarı yüklenicinin sorumluluğunu kaldırır: İhtar edildiği halde iş sahibi ısrarla devamı istemişse, yüklenicinin sorumluluğu büyük ölçüde kalkar.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

m.476 ve m.474 birlikte yorumlanır: İş sahibinin müşterek kusurundan yararlanmak için yüklenicinin önceden ihtar borcunu yerine getirmiş olması şarttır. İhtar etmemişse "ben de uyarmıştım" demesi yetmez.
Yüklenicinin uzmanlığı şarttır: Talimatın veya malzemenin hatalı olduğunu yüklenici uzmanlığı gereği fark etmiş olmalıdır. Sıradan göze çarpan açık ayıplar için ihtar yükümlülüğü her zaman doğar.
Sorumluluk paylaşımı kademelidir: Hâkim somut olayın koşullarına göre tekeffülün ne oranda azaldığını belirler; sıfırlanabilir veya sadece azaltılabilir.
m.52 müterafık kusur kuralı kıyasen uygulanır: Genel zarar paylaştırma ilkesi ile birleşir; iş sahibinin kusur oranı belirlenir.
Yüklenicinin uyarısına rağmen iş sahibi ısrar etmişse: Sorumluluk neredeyse tamamen kalkar; iş sahibi kendi tercihinin sonucunu üstlenir.
İş sahibinin malzeme veriminde gecikme alacaklı temerrüdüdür: TBK m.106 — bu m.476 kapsamında ayrı bir sebep olarak değerlendirilebilir; yüklenicinin gecikmesi mazur görülür.

Aynı Alandan Bağlantılar

eser-sozlesmesi — ana hub
yuklenicinin-borclari — m.471 borçlar
eserin-ayipli-olmasi — ayıp rejimi
yuklenicinin-malzeme-sorumlulugu — m.472
is-sahibinin-secimlik-haklari-eser — m.475
eserin-yapiminda-gecikme — m.473
ayipli-eserden-sorumluluk-zamanasimi — m.478
yuklenicinin-agir-kusuru — 20 yıl
eserde-gizli-ayip — gizli ayıp ihbarı
alacakli-temerrudunde-donme — alacaklı temerrüdü

— hâkimlik rehberi

Tanım

Hukuki Niteliği

Yüklenicinin sorumluluğunu sınırlandırır: Tekeffül sorumluluğunun azalması veya tamamen kalkması mümkündür.

m.474 ihtar borcuyla sıkı bağlıdır: Yüklenici uyarmamışsa müşterek kusurdan yararlanamaz; tek başına tam sorumlu kalır.

Hâkim takdiri belirleyicidir: Tekeffülün hangi oranda azalacağı somut olayın koşullarına göre belirlenir.

Üç temel sebep grubu vardır: İş sahibinin malzemesi, talimatı veya işbirliği eksikliği.

Dayanak

TBK m.476 — İş sahibinin sorumluluğu (müşterek kusur)

TBK m.474 — Yüklenicinin ihtar borcu (önkoşul)

TBK m.471/3 ve 472 — Malzeme verim rejimi

TBK m.475 — Ayıp halinde iş sahibinin seçimlik hakları (azaltma)

TBK m.52 (kıyasen) — Müterafık kusur ile zararın paylaştırılması

Müşterek Kusurun Üç Sebep Grubu

Sebep 1: İş Sahibinin Verdiği Malzeme Ayıplı

Sözleşmede iş sahibinin malzeme vermesi kararlaştırılmış olmalıdır.

Verilen malzeme yapı için elverişsiz veya ayıplıdır.

Yüklenici malzemenin ayıbını fark etmiş veya gerekli özen ile fark edebilmiş olmalıdır.

Yüklenicinin m.474 ihtar borcu doğar; ihtar etmezse müşterek kusurdan yararlanamaz.

Sebep 2: İş Sahibinin Verdiği Talimat Hatalı

İş sahibi yapım yöntemi, ölçü, tasarım veya teknik konuda talimat vermiştir.

Talimat eserin ayıplı çıkmasına sebep olur.

Yüklenici uzmanlığı gereği talimatın hatalı olduğunu bilmesi/bilebilmesi gerekir.

İhtar etmişse iş sahibi sorumluluğu üstlenir; ihtar etmemişse müşterek sorumluluk doğar.

Sebep 3: İş Sahibinin İşbirliği Eksikliği

Sözleşme gereği iş sahibinin yapması gereken bir edim (zemin teslimi, ruhsat alımı, ön inceleme vb.) gecikmiş veya hatalıdır.

Bu eksiklik eserin ayıbına yol açmıştır.

Genel müşterek kusur kuralları (TBK m.52 kıyasen) uygulanır.

Yüklenicinin İhtar (m.474) Borcunun Şartları

Açık ve anlaşılır olmalı: İş sahibinin verdiği malzeme veya talimatın hatalı olduğu somut sebeplerle bildirilmelidir.

Derhal yapılmalı: Ayıbı fark ettiği anda; gecikmiş ihtar yetersizdir.

Yazılı tavsiye: İspat kolaylığı için yazılı veya yazılı ispat edilebilir şekilde yapılmalıdır.

İş sahibinin ısrarı yüklenicinin sorumluluğunu kaldırır: İhtar edildiği halde iş sahibi ısrarla devamı istemişse, yüklenicinin sorumluluğu büyük ölçüde kalkar.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

m.476 ve m.474 birlikte yorumlanır: İş sahibinin müşterek kusurundan yararlanmak için yüklenicinin önceden ihtar borcunu yerine getirmiş olması şarttır. İhtar etmemişse "ben de uyarmıştım" demesi yetmez.

Yüklenicinin uzmanlığı şarttır: Talimatın veya malzemenin hatalı olduğunu yüklenici uzmanlığı gereği fark etmiş olmalıdır. Sıradan göze çarpan açık ayıplar için ihtar yükümlülüğü her zaman doğar.

Sorumluluk paylaşımı kademelidir: Hâkim somut olayın koşullarına göre tekeffülün ne oranda azaldığını belirler; sıfırlanabilir veya sadece azaltılabilir.

m.52 müterafık kusur kuralı kıyasen uygulanır: Genel zarar paylaştırma ilkesi ile birleşir; iş sahibinin kusur oranı belirlenir.

Yüklenicinin uyarısına rağmen iş sahibi ısrar etmişse: Sorumluluk neredeyse tamamen kalkar; iş sahibi kendi tercihinin sonucunu üstlenir.

İş sahibinin malzeme veriminde gecikme alacaklı temerrüdüdür: TBK m.106 — bu m.476 kapsamında ayrı bir sebep olarak değerlendirilebilir; yüklenicinin gecikmesi mazur görülür.

İş Sahibinin Müşterek Kusuru (Eser) Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Müşterek Kusurun Üç Sebep Grubu

Sebep 1: İş Sahibinin Verdiği Malzeme Ayıplı

Sebep 2: İş Sahibinin Verdiği Talimat Hatalı

Sebep 3: İş Sahibinin İşbirliği Eksikliği

Yüklenicinin İhtar (m.474) Borcunun Şartları

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

İş Sahibinin Müşterek Kusuru (Eser) Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Müşterek Kusurun Üç Sebep Grubu

Sebep 1: İş Sahibinin Verdiği Malzeme Ayıplı

Sebep 2: İş Sahibinin Verdiği Talimat Hatalı

Sebep 3: İş Sahibinin İşbirliği Eksikliği

Yüklenicinin İhtar (m.474) Borcunun Şartları

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler