Son güncelleme:
İhtar: İhtar, alacaklının borçluya yönelttiği ve muaccel hâle gelmiş borcun derhâl ifa edilmesini açıkça talep ettiği tek taraflı, varması gerekli irade beyanıdır; TBK m.117/1 uyarınca borçluyu temerrüde düşüren temel araçtır ve geçerliliği için kanun şekil şartı öngörmemiş olsa da ispat yükü alacaklıda bulunduğundan uygulamada noter veya iadeli taahhütlü posta gibi belgelenebilir yollarla yapılır.
İhtar (mehil bildirimi), alacaklının borçluya, vadesi gelmiş bir borcu ifaya çağırdığı, açık ve şartsız bir taleptir. TBK m.117/1 hükmüne göre, alacaklının ihtarıyla birlikte borçlu temerrüde düşer; yani gecikmenin hukuki sonuçları (faiz, tazminat, kazadan sorumluluk, ek süre verme yetkisi) bu andan itibaren işlemeye başlar. İhtar, ifaya hazır bir alacaklının "artık edimi istiyorum" iradesini somutlaştıran tek taraflı bir hukuki işlemdir.
İhtar, varması gerekli (Empfangsbedürftig) tek taraflı bir irade beyanıdır. Bu nedenle borçlunun hukuk alanına ulaştığı anda hüküm doğurur; alacaklı çekilse de geri alamaz. Tek taraflı işlem olduğundan borçlunun kabulü aranmaz, ancak mutlaka borçlunun (veya temsilcisinin) öğrenebileceği biçimde yöneltilmelidir. İhtarın geçerliliği, borçlu temerrüdünün koşulları bütünü içinde değerlendirilir.
TBK ihtar için herhangi bir geçerlilik şekli aramaz. Bu nedenle sözlü ihtar, e-posta, SMS, WhatsApp mesajı, kayıtlı elektronik posta (KEP) hatta tanık huzurunda yapılan bir uyarı dahi hukuken ihtar sayılabilir. Ancak HMK m.200 vd. uyarınca senetle ispat zorunluluğu bulunan alacaklarda ihtarın varlığı da senetle (veya kabul edilmiş yazılı belge ile) kanıtlanmak ister. Uygulamada en güvenli yollar noter ihtarnamesi, iadeli taahhütlü posta, APS (acele posta servisi) ve KEP'tir.
TBK m.117/2 üç temel istisna sayar:
TBK m.123 uyarınca tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde alacaklı, dönme/müspet zarar/aynen ifa+gecikme seçimlik haklarını kullanabilmek için borçluya uygun bir ek süre vermek zorundadır. Bu süreyi içeren ihtara doktrinde "kalifiye ihtar" veya "ek süre verme" denir; klasik temerrüt ihtarından farkı, sürenin geçmesinin alacaklıya seçimlik hakları açmasıdır.