Son güncelleme:
Havalenin Kabulü: Havalenin kabulü (TBK m.556-557), havale ödeyicisinin, havale alıcısının ödeme talebini kabul etmesidir. Kabul beyanıyla ödeyici, üstlenir; altyapı ilişkilerden kaynaklanan def'iler ileri sürülemez. m.557 def'i rejimi: sadece doğan def'iler caizdir (kabul beyanının geçersizliği, sahtecilik vb.). Bu yapı, havalenin mücerret işlem niteliğinin temel ifadesidir; çek ve poliçenin de altyapısıdır.
Havalenin kabulü (Akzept), havale ödeyicisinin, havale alıcısının ödeme talebini kabul ederek ödemeyi yapacağına dair bağımsız beyanda bulunmasıdır. TBK m.556-557'de düzenlenir. Kabul beyanı, ödeyiciyi havale alıcısına karşı soyut/mücerret borç ile bağlar; bu borç, havale eden ile ödeyici arasındaki altyapı ilişkilerden bağımsızdır. Kabul beyanı havale işleminin merkezidir; ödeyicinin ödeme yapmasını hukuki olarak güvence altına alır ve havale alıcısının haklarını sağlamlaştırır.
Havalenin kabulü, tek taraflı hukuki işlem ve borçlandırıcı beyandır. Kabul beyanıyla ödeyici, daha önce mevcut olmayan bir borç üstlenir; bu borç bağımsız ve soyuttur. Hukuki nitelik bakımından:
Kabul beyanıyla ödeyici, havale alıcısına karşı doğrudan ve bağımsız olarak borçlanır. Bu borç:
Alıcı, ödeyiciden doğrudan ödeme talep edebilir; havale eden üzerinden geçmek zorunda değildir. Ödeyici temerrütte ise alıcı dava açabilir, icra takibi başlatabilir.
Ödeyici, alıcıya karşı sadece şu def'ileri ileri sürebilir:
İleri süremeyeceği def'iler:
Havale alıcısı, ödeyiciden kabul talep edebilir. Talep:
Reddedilen kabul halinde alıcı, havale edene başvurarak alacağını talep eder (havale eden ↔ alıcı altyapı borç ilişkisi sürer).
Kabul beyanı geri alınamaz (kural). Ödeyici, kabul ettikten sonra borçtan kurtulamaz; borçlanma kesinleşmiştir. İstisna: kabul beyanı geçersizse (örneğin sahtecilik, ehliyetsizlik, irade sakatlığı) iptal edilebilir.
Kabul beyanı ödeme borcunu doğurur, ancak ödeme henüz yapılmamıştır:
Havalenin kabul mekanizması, çek ve poliçenin altyapısıdır:
Çekte muhatap bankadır; banka kabul edemez (çek kabul edilemez kıymetli evraktır), ancak ödeme yapma yükümlülüğü bankacılık sözleşmesinden doğar.
Poliçe kabul edilebilir kıymetli evraktır; muhatap kabul beyanıyla bağımsız borçlanır. Havalenin kabulü ile poliçe kabulü aynı hukuki temele dayanır (m.556 paralel).