Son güncelleme:
Havalenin Geri Alınması: Havalenin geri alınması (TBK m.559), havale edenin, ödeme yapılmadan ve havale alıcısı kabul beyanına güvenmedikçe hakkıdır. Geri alma: ödeyici ve alıcıya bildirimle yapılır; iflas durumunda otomatik gerçekleşebilir (m.559/3). Kabul edilmiş ve alıcının güvenmediği havalede geri alma sınırlıdır — soyut borç doğmuş olduğundan ödeyici borcu sürdürür. Ticari güven dengesinin yansımasıdır.
Havalenin geri alınması (Widerruf der Anweisung), TBK m.559 uyarınca havale edenin, ödeme yapılmadan ve havale alıcısı kabul beyanına güvenmedikçe havaleyi tek taraflı feshetme hakkıdır. Geri alma, havale eden için bir koruma mekanizmasıdır; havale verme kararından vazgeçme imkanı sağlar. Ancak kabul edilmiş ve alıcının güvenerek hareket ettiği havalede geri alma sınırlanır; soyut borç doğmuş olduğundan ödeyicinin borcu sürer. Bu denge, ticari güven ile sözleşme özgürlüğü arasındaki dengeyi yansıtır.
Havalenin geri alınması, tek taraflı bozucu (yenilik doğurucu) bir hukuki işlemdir; havale edenin iradesiyle havale ilişkisini sona erdirir. Hukuki nitelik bakımından:
Havale eden, iki şart birlikte sağlandığında geri alabilir:
Ödeyici henüz havale alıcısına ödeme yapmamış olmalıdır. Ödeme yapılmışsa havale ifa edilmiş, geri alma anlamsız hale gelmiştir; sadece sebepsiz zenginleşme veya akit dışı talep yolları açıktır.
Havale alıcısı, ödeyicinin kabul beyanına güvenerek hareket etmemiş olmalıdır. Güven örnekleri:
Güven varsa geri alma sınırlanır; alıcı korunur, soyut borç sürer.
Geri alma bildirimi ödeyiciye ulaştığında:
Geri alma bildirimi alıcıya ulaştığında:
Geri alma, ödeyiciye bildirim ile etki doğurur. Bildirim ulaşmadan önce ödeyici kabul ettiyse, kabul geçerlidir.
m.559/3 uyarınca havale edenin iflası, henüz ödenmemiş ve alıcı kabul beyanına güvenmemiş havaleyi otomatik olarak geri alır. Bu hüküm:
Eğer ödeyici kabul etmiş ve alıcı güvenmişse, geri alma etkisizdir:
Bu kural, alıcının güveninin korunmasını sağlar; ticari hayatın güven gereğini yansıtır.
Havale eden geri alma hakkını kullanmasa dahi, ödeyiciye ödeme yapmama talimatı verebilir. Bu, geri alma değil, vekalet talimatıdır; ödeyicinin kabul beyanı vermesini engelleyebilir ama soyut borç doğmuşsa etkisi sınırlıdır.