Geç İfa Tazminatı nedir?

Geç ifa tazminatı (gecikme tazminatı, mora damages), borçlunun temerrüde düşmesi nedeniyle alacaklının uğradığı zarardır. Asal edim sonradan ifa edilse bile borçlu temerrüt süresince doğan zarardan sorumludur. Para borçlarında temerrüt faizi (TBK m.120) standart şeklidir. Para dışı borçlarda alacaklı somut zararı ispatlayarak tazminat ister. Mücbir sebep ve umulmayan hâl ispatlandığında borçlunun temerrüt sorumluluğu ortadan kalkar.

Geç İfa Tazminatı hangi hukuk dalında kullanılır?

Geç İfa Tazminatı, Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Geç İfa Tazminatı — TBK m.118-122 — hâkimlik

Q: Geç İfa Tazminatı ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan Geç İfa Tazminatı terimi: Geç ifa tazminatı (gecikme tazminatı, mora damages), borçlunun temerrüde düşmesi nedeniyle alacaklının uğradığı zarardır. Asal edim sonradan ifa edilse bile borçlu temerrüt süresince doğan zarardan sorumludur. Para borçlarında temerrüt faizi (TBK m.120) standart şeklidir. Para dışı borçlarda alacaklı somut zararı ispatlayarak tazminat ister. Mücbir sebep ve umulmayan hâl ispatlandığında borçlunun temerrüt sorumluluğu ortadan kalkar.

Tanım

Geç ifa tazminatı (gecikme tazminatı, Verzugsschaden, mora damages), borçlunun temerrüde düşmesi nedeniyle alacaklının uğradığı zarardır. Borçlu temerrüde düştükten sonra asal edimi sonradan ifa etse bile temerrüt süresince doğan zarardan sorumludur. Para borçlarında geç ifa tazminatı temerrüt faizi (TBK m.120) şeklinde standart hesaplanır; alacaklı somut zarar ispatı zorunda değildir, kanuni faiz oranı uygulanır. Para dışı borçlarda alacaklı somut zararı ispatlayarak tazminat ister; gecikme nedeniyle uğradığı menfi/müsbet zarar değerlendirilir. Borçlu kusursuzluğunu ispat ederek geç ifa tazminatından kurtulabilir.

Hukuki Niteliği

Geç ifa tazminatı, temerrüt sorumluluğunun somut yansımasıdır. Borç hâlâ vardır (sona ermemiştir), ancak gecikme nedeniyle ek tazminat doğmuştur. Aynen ifa + geç ifa tazminatı birlikte talep edilebilir; alternatif olarak alacaklı sözleşmeden dönerek müsbet zararı isteyebilir (TBK m.125).

Dayanak

TBK m.117 (alacaklının kusuru — temerrüde etkisi)
TBK m.118 (borçlu temerrüdü — temel kural)
TBK m.120 (temerrüt faizi — para borcu için standart)
TBK m.122 (aşkın zarar — temerrüt faizi yetmediğinde ek tazminat)
TBK m.125 (sözleşmeden dönme — geç ifa tazminatına alternatif)
TBK m.112 (kusur sorumluluğu — temerrütte uygulama)

Özellikleri / Şartları

Borçlu temerrüde düşmüş olmalı (TBK m.117-118)
Alacaklının gecikme nedeniyle zarar uğramış olması gerekir
Borçlu kusursuzluğunu ispat ederek kurtulabilir (kusur karinesi)
Para borcunda standart temerrüt faizi (TBK m.120) uygulanır
Para dışı borçta somut zarar ispatı gerekir

Kritik Noktalar

Aynen ifa + Geç İfa Tazminatı: Alacaklı borçlunun temerrüde düşmesi halinde aynen ifa + gecikme tazminatı isteyebilir (TBK m.125 — birinci seçenek). Alternatif olarak dönme + müsbet/menfi zarar
Para borcunda temerrüt faizi: TBK m.120 — para borcu için temerrüt faizi otomatik uygulanır; alacaklı somut zarar ispatı zorunda değildir. Kanuni oran (3095 sayılı Kanun) uygulanır
TBK m.122 — aşkın zarar: Temerrüt faizi alacaklının gerçek zararını karşılamıyorsa aşkın zarar ek olarak istenebilir; ancak alacaklı bu zararı somut ispatlamalıdır
Para dışı borçta zarar ispatı: Gecikmenin kira geliri kaybı, üretim aksaması, başka teklif kaçırması gibi somut sonuçları somut delillerle ispatlanmalıdır
Kusursuzluk ispatı: Borçlu mücbir sebep, beklenmeyen hâl, alacaklının kusuru gibi kurtuluş kanıtları ile geç ifa tazminatından kurtulabilir

Aynı Alandan Bağlantılar

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

TBK m.117 (alacaklının kusuru — temerrüde etkisi)

TBK m.118 (borçlu temerrüdü — temel kural)

TBK m.120 (temerrüt faizi — para borcu için standart)

TBK m.122 (aşkın zarar — temerrüt faizi yetmediğinde ek tazminat)

TBK m.125 (sözleşmeden dönme — geç ifa tazminatına alternatif)

TBK m.112 (kusur sorumluluğu — temerrütte uygulama)

Kritik Noktalar

Aynen ifa + Geç İfa Tazminatı: Alacaklı borçlunun temerrüde düşmesi halinde aynen ifa + gecikme tazminatı isteyebilir (TBK m.125 — birinci seçenek). Alternatif olarak dönme + müsbet/menfi zarar

Para borcunda temerrüt faizi: TBK m.120 — para borcu için temerrüt faizi otomatik uygulanır; alacaklı somut zarar ispatı zorunda değildir. Kanuni oran (3095 sayılı Kanun) uygulanır

TBK m.122 — aşkın zarar: Temerrüt faizi alacaklının gerçek zararını karşılamıyorsa aşkın zarar ek olarak istenebilir; ancak alacaklı bu zararı somut ispatlamalıdır

Para dışı borçta zarar ispatı: Gecikmenin kira geliri kaybı, üretim aksaması, başka teklif kaçırması gibi somut sonuçları somut delillerle ispatlanmalıdır

Kusursuzluk ispatı: Borçlu mücbir sebep, beklenmeyen hâl, alacaklının kusuru gibi kurtuluş kanıtları ile geç ifa tazminatından kurtulabilir

Geç İfa Tazminatı Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Geç İfa Tazminatı Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler