Eserin Yapımında Gecikme nedir?

Eserin yapımında gecikme (TBK m.473), yüklenicinin işe başlamada veya işin yürütülmesinde önemli ölçüde gecikmesi nedeniyle eserin sözleşmede öngörülen sürede tamamlanamayacağının açıkça anlaşılmasıdır. İş sahibi bu halde teslim süresi gelmeden ve süre vermeksizin sözleşmeden dönebilir; klasik borçlu temerrüdü kurallarına göre ek süre vermek zorunda değildir. Bu koruma eser-sozlesmesi'nde iş sahibinin önemli güvencesidir.

Eserin Yapımında Gecikme ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan Eserin Yapımında Gecikme terimi: Eserin yapımında gecikme (TBK m.473), yüklenicinin işe başlamada veya işin yürütülmesinde önemli ölçüde gecikmesi nedeniyle eserin sözleşmede öngörülen sürede tamamlanamayacağının açıkça anlaşılmasıdır. İş sahibi bu halde teslim süresi gelmeden ve süre vermeksizin sözleşmeden dönebilir; klasik borçlu temerrüdü kurallarına göre ek süre vermek zorunda değildir. Bu koruma eser-sozlesmesi'nde iş sahibinin önemli güvencesidir.

Eserin Yapımında Gecikme hangi hukuk dalında kullanılır?

Eserin Yapımında Gecikme, Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Eserin Yapımında Gecikme (TBK m.473) — hâkimlik

Q: Eserin Yapımında Gecikme ne anlama gelir?

Eserin yapımında gecikme, TBK m.473 hükmünde özel olarak düzenlenen ve yüklenicinin işe başlamada veya işin yürütülmesinde önemli derecede gecikmesi nedeniyle eserin sözleşmede öngörülen sürede teslim edilmesinin imkansız hale geldiğinin objektif olarak ortaya çıkmasıdır. Bu durumda iş sahibinin elde ettiği koruma, genel borçlu temerrüdüne göre ek süre vermek zorunda olmamasıdır.

Tanım

Eserin yapımında gecikme, TBK m.473 hükmünde özel olarak düzenlenen ve yüklenicinin işe başlamada veya işin yürütülmesinde önemli derecede gecikmesi nedeniyle eserin sözleşmede öngörülen sürede teslim edilmesinin imkansız hale geldiğinin objektif olarak ortaya çıkmasıdır. Bu durumda iş sahibinin elde ettiği koruma, genel borçlu temerrüdüne göre ek süre vermek zorunda olmamasıdır.

Hukuki Niteliği

Özel sona erme sebebidir: TBK m.473 — genel borçlu temerrüdü hükümlerinden (m.117 vd.) ayrı, eser sözleşmesine özgü düzenleme.
Vade gelmeden dönme imkanı: Klasik temerrüdün aksine vade beklenmez; yapımın seyrinden gecikmenin kesin olduğu anlaşıldığı anda dönme hakkı doğar.
Süre vermek zorunlu değil: TBK m.123 atıfı yapılmaz; iş sahibi süre vermeksizin doğrudan dönebilir.
Objektif değerlendirme: "Önemli ölçüde gecikme" hâkim takdirine bırakılır; sözleşmenin amacı, sürenin kritikliği esas alınır.

Dayanak

TBK m.473 — Eserin zamanında tamamlanamayacağının anlaşılması
TBK m.117-126 — Genel borçlu temerrüdü (yedek hükümler)
TBK m.484 — İş sahibinin tazminat ödeyerek dönmesi (gecikme aranmaksızın)
TBK m.474 — İş sahibine ihtar yükümlülüğü

m.473 Uygulanma Şartları

İşe başlamada veya yürütmede gecikme: Yüklenici sözleşmede öngörülen başlangıç tarihinde işe başlamamış veya işi öngörülen hızla yürütmüyor olmalıdır.
Sürenin önemli ölçüde aşılma riski: Mevcut hızla devam edilirse teslim süresinin geçilmesi kesindir; "ihtimal" yetmez, "açıkça anlaşılma" aranır.
Yüklenici kusurlu olmalıdır: Mücbir sebep, iş sahibinin kusuru veya üçüncü kişiden kaynaklanan engeller hükmün uygulamasını engeller.
İş sahibinin müşterek kusuru olmamalıdır: Malzeme veriminde gecikme, talimat verme borcunun ihmal edilmesi gibi haller hükmün uygulanmasını engeller.

m.473'ün Genel Borçlu Temerrüdünden Farkı

Unsur	TBK m.473 (eser özel)	TBK m.117 vd. (genel)
Vade beklenir mi?	Hayır	Evet
Süre verme zorunlu mu?	Hayır	Evet (m.123)
Uygulama anı	Yapım sürecinde	Vade geldikten sonra
Kusur şartı	Var	Var
Sonuç	Sözleşmeden dönme	Aynen ifa, dönme veya tazminat

İş Sahibinin Hakları

Sözleşmeden dönme: Süresiz, doğrudan dönme hakkı; bedeli geri alma + zarar tazmini.
Tazminat: Yüklenicinin kusurunun sebep olduğu tüm zarar; menfi ve müspet zarar dahil.
Üçüncü kişiye yaptırma: Bazı hallerde alternatif olarak — başka bir yükleniciye işi yaptırma + masraf farkını yüklenicye yükleme (m.473 doğrudan öngörmez ama uygulamada kabul edilir).
Eser teslim alınmışsa: Eseri reddetme hakkı yoktur; m.475 ayıp rejimi ile eserin değer kaybını talep eder.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Süre vermeden dönme imkanı eserin özel rejimidir: TBK m.473 — klasik borçlu temerrüdüne özgü süre verme şartı (TBK m.123) burada uygulanmaz. Sınavda klasik tuzak: "iş sahibi önce süre vermek zorunda" yanlış.
"Önemli ölçüde" hâkim takdirindedir: Sözleşmede teslim tarihinin kritikliği (örn. fuar açılışı için stand kurma), eserin niteliği ve gecikmenin oranı dikkate alınır.
Yüklenicinin kusuru aranır: Mücbir sebep veya iş sahibinin kusuru gecikme nedeniyse m.473 uygulanmaz; iş sahibi sadece m.484 (tazminat ödeyerek dönme) kullanabilir.
m.473 uygulanmıyorsa m.117 vd. yedek devreye girer: Vade geldikten sonra borçlu temerrüdü hükümleri klasik biçimde işler (borclu-temerrudu).
m.484 her zaman alternatiftir: Yüklenici kusurlu olmasa bile iş sahibi m.484 kullanarak tüm zararı tazmin edip dönebilir (is-sahibinin-tazminat-odeyerek-donmesi). m.473'ün avantajı: tazminat aranmadan dönme.
Yüklenicinin uyarısı sorumluluğu sınırlandırır: Yüklenici m.474 hükmüne göre iş sahibinin verdiği talimat veya malzeme nedeniyle gecikmenin doğacağını ihtar etmişse sorumluluk büyük ölçüde kalkar.

Aynı Alandan Bağlantılar

eser-sozlesmesi — ana hub
yuklenicinin-borclari — yüklenici borçları
eserin-ayipli-olmasi — ayıp rejimi
is-sahibinin-tazminat-odeyerek-donmesi — m.484 alternatif
yuklenicinin-malzeme-sorumlulugu — m.472
is-sahibinin-musterek-kusuru-eser — m.474, m.476
borclu-temerrudu — m.117 yedek
sozlesmeden-donme — m.125/III genel
eserin-umulmayan-halle-yok-olmasi — m.486
eserin-kabulu — kabul rejimi

— hâkimlik rehberi

Tanım

Hukuki Niteliği

Özel sona erme sebebidir: TBK m.473 — genel borçlu temerrüdü hükümlerinden (m.117 vd.) ayrı, eser sözleşmesine özgü düzenleme.

Vade gelmeden dönme imkanı: Klasik temerrüdün aksine vade beklenmez; yapımın seyrinden gecikmenin kesin olduğu anlaşıldığı anda dönme hakkı doğar.

Süre vermek zorunlu değil: TBK m.123 atıfı yapılmaz; iş sahibi süre vermeksizin doğrudan dönebilir.

Objektif değerlendirme: "Önemli ölçüde gecikme" hâkim takdirine bırakılır; sözleşmenin amacı, sürenin kritikliği esas alınır.

m.473 Uygulanma Şartları

İşe başlamada veya yürütmede gecikme: Yüklenici sözleşmede öngörülen başlangıç tarihinde işe başlamamış veya işi öngörülen hızla yürütmüyor olmalıdır.

Sürenin önemli ölçüde aşılma riski: Mevcut hızla devam edilirse teslim süresinin geçilmesi kesindir; "ihtimal" yetmez, "açıkça anlaşılma" aranır.

Yüklenici kusurlu olmalıdır: Mücbir sebep, iş sahibinin kusuru veya üçüncü kişiden kaynaklanan engeller hükmün uygulamasını engeller.

İş sahibinin müşterek kusuru olmamalıdır: Malzeme veriminde gecikme, talimat verme borcunun ihmal edilmesi gibi haller hükmün uygulanmasını engeller.

Unsur

TBK m.473 (eser özel)

TBK m.117 vd. (genel)

Vade beklenir mi?

Hayır

Evet

Süre verme zorunlu mu?

Hayır

Evet (m.123)

Uygulama anı

Yapım sürecinde

Vade geldikten sonra

Kusur şartı

Var

Sonuç

Sözleşmeden dönme

Aynen ifa, dönme veya tazminat

İş Sahibinin Hakları

Sözleşmeden dönme: Süresiz, doğrudan dönme hakkı; bedeli geri alma + zarar tazmini.

Tazminat: Yüklenicinin kusurunun sebep olduğu tüm zarar; menfi ve müspet zarar dahil.

Üçüncü kişiye yaptırma: Bazı hallerde alternatif olarak — başka bir yükleniciye işi yaptırma + masraf farkını yüklenicye yükleme (m.473 doğrudan öngörmez ama uygulamada kabul edilir).

Eser teslim alınmışsa: Eseri reddetme hakkı yoktur; m.475 ayıp rejimi ile eserin değer kaybını talep eder.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Süre vermeden dönme imkanı eserin özel rejimidir: TBK m.473 — klasik borçlu temerrüdüne özgü süre verme şartı (TBK m.123) burada uygulanmaz. Sınavda klasik tuzak: "iş sahibi önce süre vermek zorunda" yanlış.

"Önemli ölçüde" hâkim takdirindedir: Sözleşmede teslim tarihinin kritikliği (örn. fuar açılışı için stand kurma), eserin niteliği ve gecikmenin oranı dikkate alınır.

Yüklenicinin kusuru aranır: Mücbir sebep veya iş sahibinin kusuru gecikme nedeniyse m.473 uygulanmaz; iş sahibi sadece m.484 (tazminat ödeyerek dönme) kullanabilir.

m.473 uygulanmıyorsa m.117 vd. yedek devreye girer: Vade geldikten sonra borçlu temerrüdü hükümleri klasik biçimde işler (borclu-temerrudu).

m.484 her zaman alternatiftir: Yüklenici kusurlu olmasa bile iş sahibi m.484 kullanarak tüm zararı tazmin edip dönebilir (is-sahibinin-tazminat-odeyerek-donmesi). m.473'ün avantajı: tazminat aranmadan dönme.

Yüklenicinin uyarısı sorumluluğu sınırlandırır: Yüklenici m.474 hükmüne göre iş sahibinin verdiği talimat veya malzeme nedeniyle gecikmenin doğacağını ihtar etmişse sorumluluk büyük ölçüde kalkar.

Eserin Yapımında Gecikme Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

m.473 Uygulanma Şartları

m.473'ün Genel Borçlu Temerrüdünden Farkı

İş Sahibinin Hakları

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Eserin Yapımında Gecikme Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

m.473 Uygulanma Şartları

m.473'ün Genel Borçlu Temerrüdünden Farkı

İş Sahibinin Hakları

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler