Son güncelleme:
Borçlu Temerrüdü: Borçlu temerrüdü, muaccel hâle gelmiş bir borcun, alacaklının ihtarına rağmen (kesin vadeli borçlarda ihtara gerek olmaksızın) borçlu tarafından zamanında ifa edilmemesi hâlinde ortaya çıkan ve borçlu aleyhine ek yaptırımlar (temerrüt faizi, aşkın zarar, kazadan sorumluluk, ek süre verme ve dönme) doğuran hukuki durumdur; TBK m.117'de düzenlenir ve sözleşmeye aykırılığın özel bir görünüm biçimini oluşturur.
Borçlu temerrüdü (mora debitoris), borç ilişkisinin merkezindeki yan/asli edimin zamanında ifa edilmemesi nedeniyle borçlunun hukuken "geç kalmış" sayıldığı ve bu gecikmenin alacaklı lehine yeni hak ve yetkiler doğurduğu bir gecikme rejimidir. Türk Borçlar Kanunu, m.117 ile başlayıp m.126'ya kadar uzanan hükümlerinde, hem para hem aynen ifa borçları bakımından temerrüdün şartlarını, sonuçlarını ve tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerdeki özel düzenini bir bütün olarak ele almıştır. Temerrüt; borcun sona ermesi değil, ifanın gecikmesi nedeniyle borç ilişkisinin niteliğini ağırlaştıran bir hâldir.
Doktrinde baskın görüş, borçlu temerrüdünün borca aykırılığın özel bir türü olduğu yönündedir. Ancak temerrüdün sözleşme ihlali sayılması için -aksi yönde önemli bir azınlık görüş bulunsa da- borçlunun kusurlu olması şart değildir; kusur yalnızca gecikme tazminatı ve aşkın zarar gibi bazı sonuçlar için aranır. Temerrüt, muacceliyet ile imkânsızlık arasında konumlanan, ifa olanağının sürdüğü ancak gecikmenin başladığı bir aşamadır.
Borçlu temerrüdü, edimin türüne göre farklı sonuçlar üretir. Para borçlarında temerrüt; faiz işlemesi (temerrüt faizi), aşkın zarar talebi ve sözleşmeye göre dönme imkânı doğurur; aynen ifadan vazgeçme klasik anlamda gündeme gelmez. Aynen ifa borçlarında ise alacaklı; aynen ifa + gecikme tazminatı talep edebileceği gibi, ek süre tanıyıp aynen ifadan vazgeçip müspet zararını ya da sözleşmeden dönme yolunu seçebilir.