Tanım ve Hukuki Yapı
Birlikte kefalet, kefalet türlerinden biridir; birden fazla kişi aynı asıl borca kefil olduğunda doğar. TBK m.587 kefiller arasındaki iç ilişkiyi ve alacaklıya karşı sorumluluk yapısını düzenler.
Yasal Düzenleme (m.587)
"Birden çok kişi, birlikte kefil olarak yükümlülük altına girmişlerse, her biri kendi pay oranı kadar adi kefalet hükümleri çerçevesinde sorumlu olur ve diğerlerinin paylarından dolayı kefil kefil olarak sorumludur."
İki Tip Birlikte Kefalet
1. Adi Birlikte Kefalet (Kural)
Kefiller arasında bölme def'i otomatik işler:
- Her kefil sadece kendi pay oranı kadar sorumlu
- Pay oranı sözleşmede belirtilmemişse eşit sayılır
- Diğer kefillerin payları için "kefil kefil" sıfatıyla sorumlu — ancak bu sınırlı
Pratik: İki kefil A ve B, 100 bin TL kefalete birlikte girmiş. Adi birlikte kefalette her biri 50 bin TL'den sorumlu (bölme def'i). A'nın iflas etmesi B'nin sorumluluğunu artırır mı? Hayır — kefil kefil sıfatı sınırlı; A'nın iflas riski alacaklının kabullendiği risktir.
2. Müteselsil Birlikte Kefalet (İstisna)
Sözleşmede açıkça "müteselsil birlikte kefalet" kararlaştırılmışsa:
- Bölme def'i kalkar
- Kefiller hem asıl borçluyla hem birbirleriyle müteselsil
- Alacaklı her kefile tüm borçtan başvurabilir
Pratik: A ve B, 100 bin TL'ye müteselsil birlikte kefil. Alacaklı A'dan veya B'den tüm 100 bin TL'yi isteyebilir.
Ek Şart: Müteselsillik Kaydı (m.583/1)
Müteselsil birlikte kefalet için her kefilin el yazısıyla:
- Standart üç unsur (azami miktar + tarih + müteselsillik kaydı)
- Açıkça müteselsillik ifadesi
Yazmaması halinde adi birlikte kefalet sayılır; bölme def'i otomatik kefile koruma sağlar.
Kefiller Arası İç Rücu
Bir kefil ödeme yaptıktan sonra diğerlerine pay oranında rücu eder:
- Müteselsil birlikte kefalette: ödeyen kefil diğerlerinin paylarını hesaplayıp ister
- Adi birlikte kefalette: bölme def'i nedeniyle kural olarak iç rücu zaten sınırlı
Kanuni halefiyet (m.596) uyarınca ödeme yapan kefil, alacaklının asıl borçluya karşı sahip olduğu tüm teminat haklarına (rehin, ipotek, müteselsil borçluluk) kanuni olarak geçer.
Birlikte Kefalette Ölüm/İflas Etkisi
Birlikte kefillerden birinin ölmesi veya iflası:
- Adi birlikte kefalet: Diğer kefiller payları kadar sorumlu kalır; ölüm/iflas riskini alacaklı taşır
- Müteselsil birlikte kefalet: Diğer kefiller müteselsil sorumlu olduğu için tahsil zorluğu yok; ölen/iflas eden kefilin payı diğerlerinden tahsil edilebilir
Hukuki ve Pratik Sonuçlar
| Ölçüt | Adi Birlikte Kefalet | Müteselsil Birlikte Kefalet |
|---|
| Bölme def'i | Var | Yok |
| Kefil sorumluluğu | Pay oranı | Tüm borç |
| Şekil | Yazılı + el yazısı (standart) | El yazısı + müteselsillik kaydı |
| Bir kefilin iflası | Diğerini etkilemez | Diğerinden tahsil edilir |
| Pratik kullanım | Düşük (kefile koruma) | Yüksek (banka kredileri) |
Kefil Kefil Sorumluluğu (m.587 İkinci Cümle)
Adi birlikte kefalette m.587 son cümle uyarınca her kefil diğerlerinin paylarından dolayı kefil kefil sıfatıyla sorumludur. Bu kural:
- Sınırlıdır — sadece "kefile kefil" hükümleri kapsamında
- Diğer kefilin iflası halinde alacaklı kefil kefil sıfatına dayanarak diğer kefilden talep edebilir
- Ancak kefil kefilin tartışma def'i devam eder (önce iflas eden kefilden tahsil zorunlu)
Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar
- m.587 birden çok kefil aynı borca: Birlikte kefalet bu durumdur.
- Bölme def'i kural (adi birlikte): Her kefil pay oranı kadar sorumlu.
- Müteselsil birlikte kefalet açıkça kararlaştırılmalı: Bölme def'i kalkar.
- El yazısı şartı zorunlu: Müteselsil birlikte kefalet için her kefilin müteselsillik kaydı.
- İç rücu pay oranında: Ödeyen kefil diğerlerine paylarını ister.
- Kanuni halefiyet m.596: Teminat hakları ödeyen kefile geçer.
- Kefil kefil sıfatı (m.587): Adi birlikte kefalette diğer kefilin iflasında sınırlı sorumluluk.
Aynı Alandan Bağlantılar