Herkesin dilediği yerde yerleşme ve seyahat etme hürriyetine sahip olmasıdır (AY m.23). Suç işlenmesinin önlenmesi, sosyal ve ekonomik gelişme gibi nedenlerle kanunla sınırlanabilir.
Yerleşme ve seyahat hürriyeti, bireylerin ülke içinde serbestçe dolaşabilme, istedikleri yerde yerleşebilme ve yurt dışına çıkabilme haklarını güvence altına alır. Bu hak, kişi özgürlüğü ve güvenliğinden (AY m.19) farklı olarak fiziksel hareket alanının genişliğiyle ilgilidir; kişinin özgürlüğünden tamamen yoksun bırakılmasını değil, hareket özgürlüğünün sınırlandırılmasını kapsar.
Yerleşme ve seyahat hürriyeti üç boyut içerir:
AY m.23/1: "Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir."
AY m.23/2: Yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önleme, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlama, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirme ve kamu mallarını koruma amaçlarıyla kanunla sınırlandırılabilir.
AY m.23/3: Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önleme amaçlarıyla kanunla sınırlandırılabilir.
AY m.23/5 (2001 değişikliği): "Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hakim kararına bağlı olarak sınırlandırılabilir." Bu değişiklikle yurt dışına çıkış yasağı yalnızca hakim kararıyla mümkün hale gelmiştir.
AY m.23/6: Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.
5682 sayılı Pasaport Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde yurt dışına çıkış hakkına getirilen sınırlamalar: