Milletvekillerinin yasama faaliyetlerini serbestçe yerine getirebilmeleri için tutuklama, sorguya çekilme ve yargılanmaya karşı koruyan güvencedir (AY m.83/2). Meclis kararıyla kaldırılabilir.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülse dahi Meclis kararı olmadıkça tutulamaması, sorguya çekilememesi, tutuklanamaması ve yargılanamamasını güvence altına alan anayasal bir bağışıklıktır. Bu bağışıklık, milletvekilinin kişisel bir ayrıcalığı olmayıp yasama organının bağımsız ve etkin çalışabilmesini sağlamaya yönelik kurumsal bir güvencedir.
Yasama dokunulmazlığı, AY m.83/2'de düzenlenmiştir. Yasama sorumsuzluğundan farklı olarak dokunulmazlık geçici niteliktedir; milletvekilliği sona erdiğinde dokunulmazlık da kalkar. Dokunulmazlık, yargılamayı engellemez sadece milletvekilliği süresince erteler. Ayrıca Meclis kararıyla dokunulmazlık kaldırılabilir.
Yasama dokunulmazlığının temel özellikleri:
Dokunulmazlığın istisnaları:
Anayasa Mahkemesi, yasama dokunulmazlığına ilişkin şu ilkeleri belirlemiştir:
| Özellik | Yasama Dokunulmazlığı | Yasama Sorumsuzluğu |
|---|---|---|
| Anayasal dayanak | AY m.83/2 | AY m.83/1 |
| Kapsam | Her türlü suç | Meclis çalışmalarındaki oy ve sözler |
| Süre | Geçici (milletvekilliği süresince) | Süresiz (milletvekilliği sona erse de devam eder) |
| Kaldırılabilirlik | Meclis kararıyla kaldırılabilir | Kaldırılamaz |
| Sonuç | Yargılamayı erteler | Hiçbir zaman yargılanamaz |
| İstisnalar | Ağır ceza suçüstü, AY m.14 | İstisna yok |
| Nitelik | Kovuşturma engeli | Sorumluluk engeli |