Anayasa Hukuku
Rekabet Kurumu Nedir?
Tanım
Mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti koruyucu ve geliştirici tedbirler alan bağımsız düzenleyici ve denetleyici kurumdur. Tekelleşmeyi ve haksız rekabeti önleme görevi üstlenir.
Sayfa yükleniyor
Mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti koruyucu ve geliştirici tedbirler alan bağımsız düzenleyici ve denetleyici kurumdur. Tekelleşmeyi ve haksız rekabeti önleme görevi üstlenir.
Rekabet Kurumu, mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaları önlemek ve piyasalarda rekabetin korunmasını sağlamak amacıyla kurulmuş bağımsız bir idari otoritedir. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile 1997 yılında faaliyete geçen Kurum, serbest piyasa ekonomisinin sağlıklı işleyişinin temel güvencelerinden birini oluşturmaktadır.
Anayasal temeli AY m.167'ye dayanan Rekabet Kurumu, devletin piyasalardaki tekelleşme ve kartelleşmeyi önleme yükümlülüğünün kurumsal yansımasıdır. AY m.167 uyarınca devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirler alır. Rekabet Kurumu, bu anayasal görevin yerine getirilmesinde kilit rol üstlenen bağımsız düzenleyici kurumdur.
Rekabet Kurumu'nun temel görevleri, 4054 sayılı Kanun'da ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Bu görevlerin başlıcaları şunlardır: rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve kararları tespit etmek ve önlemek (m.4), hâkim durumun kötüye kullanılmasını engellemek (m.6), birleşme ve devralmaları denetlemek (m.7) ve rekabet hukuku alanında görüş ve önerilerde bulunmak.
Kurum, soruşturma açma ve yürütme, gerekli bilgi ve belgeleri toplama, yerinde inceleme yapma (dawn raid) ve rekabet ihlali tespit edilen teşebbüslere idari para cezası uygulama yetkisine sahiptir. Birleşme ve devralma işlemlerinde Kurum, piyasa yoğunlaşmasının rekabeti bozucu düzeye ulaşıp ulaşmadığını değerlendirir ve gerektiğinde işleme koşullu veya koşulsuz izin verir ya da yasaklar.
4054 sayılı Kanun, rekabeti bozucu üç temel davranış biçimini yasaklamıştır. Birincisi, teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve uyumlu eylemlerdir (m.4). Bunlar arasında fiyat tespiti, pazar paylaşımı, üretim kısıtlaması gibi yatay anlaşmalar ile dikey anlaşmalar yer alır. İkincisi, hâkim durumun kötüye kullanılmasıdır (m.6). Piyasada belirleyici konumda bulunan bir teşebbüsün bu konumunu dışlayıcı veya sömürücü biçimde kullanması yasaklanmıştır. Üçüncüsü, rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak birleşme ve devralmalar denetim altındadır (m.7).
Rekabet Kurulu, soruşturma sonucunda rekabet ihlali tespit ederse ilgili teşebbüslere ciro bazlı idari para cezası uygulayabilir. Bu ceza, ilgili teşebbüsün yıllık gayrisafi gelirinin yüzde onuna kadar çıkabilir. Ayrıca rekabet ihlalinden zarar görenler, genel mahkemelerde tazminat davası açabilirler.
Rekabet Kurumu, kamu tüzel kişiliğine sahip, idari ve mali özerkliği bulunan bağımsız bir idari otoritedir. Kurum, Rekabet Kurulu ve hizmet birimlerinden oluşur. Rekabet Kurulu, yedi üyeden meydana gelir ve kararlarını bağımsız olarak alır. Üyeler, belirlenen nitelikleri taşıyan adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Bağımsızlık, rekabet otoritelerinin etkin biçimde görev yapabilmesinin ön koşuludur. Rekabet Kurumu'nun idari ve mali özerkliği, siyasi müdahalelerden korunmasını ve kararlarını teknik uzmanlığa dayalı olarak verebilmesini sağlamaya yöneliktir. Kurum kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır ve Danıştay bu kararları hukuka uygunluk denetimi kapsamında inceler.