Fiili eşitliğin sağlanması amacıyla dezavantajlı gruplara yönelik alınan özel tedbirlerdir. AY m.10/2 uyarınca kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve engelliler için alınan tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz.
Pozitif ayrımcılık, toplumda yapısal dezavantajlara maruz kalan gruplara yönelik olarak eşitsizliği gidermek amacıyla uygulanan ayrıcalıklı tedbirleri ifade eder. Hukuki eşitlik (formel eşitlik) ile fiili eşitlik (maddi eşitlik) arasındaki açığı kapatmayı hedefleyen bu kavram, eşitlik ilkesinin istisnası değil, tamamlayıcısı olarak kabul edilmektedir. Uluslararası hukukta affirmative action (ABD), positive discrimination veya positive action (AB) terimleriyle anılır.
AY m.10/2 (2004 değişikliği): "Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz."
AY m.10/3 (2010 değişikliği): "Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz."
AY m.61: Sosyal güvenlik bakımından korunması gerekenler (engelliler, yaşlılar, çocuklar)
Uluslararası kaynaklar:
Pozitif ayrımcılık tedbirlerinin anayasal meşruiyeti şu koşullara bağlıdır:
| Koşul | Açıklama |
|---|---|
| Yapısal eşitsizlik | Gerçek ve somut bir dezavantajın varlığı |
| Meşru amaç | Fiili eşitliğin sağlanması hedefi |
| Geçicilik | Eşitsizlik giderildiğinde tedbirlerin kaldırılması |
| Orantılılık | Tedbirlerin amacı aşmaması, aşırı ayrıcalık yaratmaması |
| Genel eşitliğe hizmet | Eşitlik ilkesini ihlal etmeyip tamamlaması |
AYM, pozitif ayrımcılık tedbirlerini AY m.10'un bütünlüğü içinde değerlendirmektedir: