Anayasa Hukuku
İşkence Yasağı Nedir?
Tanım
Kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı, insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağı mutlak yasaktır (AY m.17/3). Olağanüstü hallerde dahi askıya alınamaz.
Sayfa yükleniyor
Kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı, insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağı mutlak yasaktır (AY m.17/3). Olağanüstü hallerde dahi askıya alınamaz.
İşkence yasağı, bireylerin fiziksel ve ruhsal bütünlüğünü korumaya yönelik en temel güvencelerden biridir. İşkence, insanlık dışı muamele ve onur kırıcı muamele olmak üzere üç farklı kötü muamele biçimini kapsayan bu yasak, hiçbir koşulda askıya alınamayan mutlak nitelikte bir haktır.
Kötü muamele türleri şiddete göre aşağıdaki şekilde derecelendirilir:
AİHM, bu derecelendirmede asgari ağırlık eşiği (minimum level of severity) kriterini kullanır ve somut olayın koşullarını (süre, fiziksel/ruhsal etkiler, mağdurun cinsiyeti, yaşı, sağlık durumu) değerlendirir.
AY m.17/3: "Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz." Bu hüküm mutlak bir yasak getirmektedir.
AİHS m.3: "Hiç kimse işkenceye veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz." Sözleşmedeki en kısa ve en kesin hükümdür; herhangi bir istisna veya sınırlama öngörülmemiştir.
Diğer uluslararası belgeler:
İşkence yasağı, hukuk sistemlerinde tanınan en güçlü korumaya sahip haklardandır. Hiçbir koşulda sınırlandırılamaz veya askıya alınamaz:
| Yükümlülük | Açıklama |
|---|---|
| Negatif yükümlülük | Devlet ajanlarının işkence yapmaması |
| Pozitif yükümlülük | Üçüncü kişilerin kötü muamelesinin önlenmesi |
| Etkili soruşturma | Kötü muamele iddialarının etkin soruşturulması |
| Mevzuat oluşturma | İşkenceyi suç olarak düzenleyen yeterli cezai çerçeve |
| Eğitim ve denetim | Kolluk personelinin eğitimi, gözaltı yerlerinin denetimi |